foto: Tirza Verwijs

In het bos zijn de hinden bijna nooit alleen.
Ze trekken in kleine groepjes door het hoge gras,
lopen samen naar de open plekken waar het zonlicht tussen de bomen valt
en rusten dicht bij elkaar wanneer de avond langzaam over het bos kruipt.
Erbij horen is belangrijk.
Dat weet iedere jonge hinde.
Je wilt niet achteraan lopen.
Je wilt niet alleen staan.
En vooral: je wilt niet opvallen.

Esther begrijpt dat laatste nooit helemaal.
Ze is anders dan de andere hindes.
Niet omdat ze dat zelf zo voelt, maar omdat de anderen het haar steeds vertellen.
Ze heeft lange, slanke benen en grote, donkere ogen die bijna te groot lijken voor haar smalle gezicht.
Esther vindt haar ogen prachtig.
Wanneer ze 's ochtends bij het water staat en haar spiegelbeeld ziet, denkt ze soms:
Wat heb ik toch bijzondere ogen.
Maar de andere hindes denken daar anders over.
"Daar komt Esther weer," giechelt een van hen.
"Pas op dat je niet over je eigen benen struikelt."
"Met die ogen van haar ziet ze zeker alles drie keer zo groot."
De anderen lachen.

Esther probeert mee te lachen.
Dat doe je als de groep lacht.
Ook als de grap over jou gaat.
In het begin zijn het maar kleine opmerkingen.
Een blik.
Een lachje.
Een hinde die opeens ergens anders gaat staan wanneer Esther erbij komt.
Maar kleine dingen kunnen zich opstapelen.

Op een dag loopt Esther naar haar vriendinnen toe, maar niemand maakt ruimte.
Ze blijft even staan.
"Kan ik erbij?"
Een van de hindes kijkt haar aan.
"Eh... eigenlijk zijn we net ergens over aan het praten."
Esther kijkt naar de kring.
"Waarover?"
"Dat gaat jou niet echt aan."
Weer gelach.
Esther loopt weg.
Ze doet alsof ze iets interessants in het gras ziet.
Maar diep vanbinnen voelt ze iets wat ze nog niet goed kan benoemen.
Ze voelt zich te veel.
En tegelijkertijd niet genoeg.

De dagen gaan voorbij.
Esther probeert van alles.
Ze houdt haar hoofd wat lager.
Ze probeert haar ogen minder groot te laten lijken door haar blik te veranderen.
Ze loopt anders, zodat haar benen minder opvallen.
Ze lacht om grappen die ze eigenlijk helemaal niet grappig vindt.

Soms denkt ze:
Misschien ligt het wel aan mij.
Dat is misschien nog wel het ergste.
Want wanneer genoeg hindes je vertellen dat er iets mis met je is,
begin je het uiteindelijk zelf te geloven.
Op een middag staat Esther alleen aan de rand van een open plek.
Verderop staan de andere jonge hindes bij elkaar.
Ze hoort hun gelach.
Ze weet dat ze over haar praten.
Toch loopt ze niet naar hen toe.
Ze is moe geworden van steeds opnieuw proberen erbij te horen.
Ze kijkt naar haar spiegelbeeld in een klein plasje water.
Haar ogen kijken terug.
     Groot.
     Donker.
     Helder.
"Ik vind ze nog steeds mooi," fluistert ze.
Voor het eerst zegt ze het hardop.
Niet tegen iemand anders.
Tegen zichzelf.

Die avond gebeurt er iets wat Esther niet verwacht.
Vanuit het donkere bos klinkt het zware geluid van takken die bewegen.
De jonge hindes verstijven.
Een groot edelhert stapt tussen de bomen vandaan.
Hij is ouder dan de meeste herten die ze kennen en draagt een indrukwekkend gewei.
Hij beweegt rustig, alsof het bos vanzelf ruimte voor hem maakt.
De hinden kijken naar hem.
Ze weten allemaal wie hij is.

Maar het edelhert kijkt niet naar de hindes die het hardst lachen.
Hij kijkt naar Esther.
Esther kijkt snel weg.
Ze denkt dat ze zich misschien vergist.
Maar dan komt hij dichterbij.
"Waarom verstop je je?"
Esther kijkt verbaasd op.
"Ik verstop me niet."
Het edelhert kijkt naar haar lange benen.
"Je loopt alsof je je moet verontschuldigen voor de ruimte die je inneemt."
Esther weet niet wat ze daarop moet zeggen.
Hij kijkt naar haar ogen.
"En waarom kijk je steeds weg?"
"Omdat..."
Ze aarzelt.
"Omdat ze zeggen dat mijn ogen raar zijn."
Het edelhert zwijgt even.
Dan glimlacht hij.
"Raar?"
Esther knikt.
"Ik vind ze prachtig."
Esther kijkt hem ongelovig aan.
"Mijn ogen?"
"Juist jouw ogen."
Hij buigt zijn kop een beetje.
"Je kijkt anders dan de anderen."
"Is dat goed?"
"Het is interessant."

Esther weet niet goed wat ze van dat woord moet vinden.
     Interessant.

          Niet mooi zoals in een oppervlakkig compliment.
          Niet normaal.
          Niet zoals de rest.
     
     Interessant.

Het edelhert kijkt naar de andere hindes.
"Ze zijn allemaal zo druk bezig hetzelfde te zijn dat ze vergeten naar elkaar te kijken."
Esther kijkt om.

De andere hinden staan dicht bij elkaar.
Bijna hetzelfde.
Ze lopen hetzelfde.
Ze lachen om dezelfde dingen.
En plotseling ziet Esther iets wat ze eerder nooit heeft gezien.
Niet dat ze hetzelfde zijn.

Maar dat ze bang zijn om anders te zijn.

Vanaf die dag verandert er iets.
Niet bij de andere hindes.
Bij Esther.

     Ze stopt met haar benen te verbergen.
     Ze houdt haar hoofd weer omhoog.

En wanneer ze bij het water komt, kijkt ze opnieuw naar haar spiegelbeeld.
     Grote ogen.
     Slanke benen.
     Een smal gezicht.

Esther glimlacht.
"Dit ben ik."
De andere hindes merken het.
"Ze doet ineens zo zelfverzekerd," fluistert er een.
"Ze denkt zeker dat ze bijzonder is."
Esther hoort het.
Vroeger zou ze zich klein hebben gemaakt.
Nu niet meer.
     Ze kijkt naar hen en zegt:
     "Misschien ben ik dat ook wel."
     Niemand lacht.

Een paar hindes kijken naar de grond.

Later die zomer begint er iets bijzonders te gebeuren.
Een jonge hinde uit de groep loopt op een ochtend naar Esther toe.
"Mag ik naast je lopen?"
Esther kijkt haar aan.
"Waarom?"
De hinde haalt haar schouders op.
"Omdat ik eigenlijk je ogen mooi vind."

Esther glimlacht.
"Dank je."
Even later komt er nog een hinde bij.
En nog een.
Niet iedereen.
Dat hoeft ook niet.
Esther heeft eindelijk begrepen dat erbij horen niet betekent dat iedereen jou moet accepteren.
Erbij horen begint soms bij jezelf.

En soms vind je de juiste plek pas nadat je bent gestopt met jezelf te veranderen voor de verkeerde groep.

Vanaf die tijd loopt Esther vaak vooraan.
     Niet omdat ze de leider is.
     Niet omdat ze beter is dan de anderen.
     Maar omdat ze eindelijk niet meer bang is om gezien te worden.

Haar lange benen dragen haar licht over de open plek.
Haar grote ogen vangen het laatste zonlicht.
En diep in het bos kijkt het grote edelhert haar na.
Niet omdat ze op de andere hindes lijkt.
Maar juist omdat ze dat niet doet.
Hij vindt haar interessant.
Bijzonder.

Onmiskenbaar Esther.

En misschien is dat wel het mooiste wat iemand ooit over haar kan zeggen.

En zo werkt het ook buiten het bos.
Soms lijkt een groep op een kudde.
Niet omdat mensen dieren zijn, maar omdat we allemaal ergens bij willen horen.
Tieners weten dat misschien wel het beste.
Je wilt dezelfde kleding dragen, dezelfde muziek leuk vinden,
​dezelfde grappen begrijpen en vooral niet degene zijn die buiten de groep valt.

En wanneer iemand anders is, kan het verleidelijk zijn om diegene kleiner te maken.
     Een bril.
     Een beugel.
     Een lichaam dat anders is.
     Een accent.
     Een manier van praten.
     Te stil.
     Te luid.
     Te slim.
     Te verlegen.
     Te opvallend.
     Te weinig zoals de rest.
​
Misschien waren het niet Esthers grote ogen of haar lange benen die haar buiten de kudde lieten staan.
Misschien was het gewoon de roedel (kudde) die nog moest leren dat een hinde niet kleiner hoeft te zijn om erbij te horen.

Esther loopt verder, met haar lange poten door het hoge gras
en haar grote ogen gericht op het licht tussen de bomen.

Ze hoefde niet meer achter de anderen aan.
Ze hoefde alleen haar eigen pad niet kwijt te raken.​

foto's Herman van Alfen 

Het is eind augustus en de heide staat volop in bloei. Overal om hen heen kleuren de velden paars. De kleine bloemetjes wiegen zachtjes heen en weer in de wind en de warme lucht ruikt heerlijk naar zomer.

Tussen de bloeiende heide zitten twee dieren rustig te knabbelen: een ree en een schaap.
Het schaap neemt een flinke hap van de paarse plant.
“Hmmmm,” zegt hij tevreden. “Dit is toch echt heerlijk.”
Het ree kijkt even op en trekt een plukje heide tussen zijn tanden vandaan.
“Vind je dat niet een beetje zonde?”
“Zonde?” vraagt het schaap verbaasd. “Waarom?”
“Kijk eens om je heen,” zegt het ree.
“De heide staat er juist nu zo mooi bij. Alles is paars.
Het is bijna zonde om die prachtige bloemen op te eten.”
Het schaap kijkt om zich heen en knikt langzaam.
“Daar zit wat in. Maar weet je wat ik denk?
Hoe mooier iets eruitziet, hoe lekkerder het meestal is.”
Het ree begint te lachen.
“Dus jij eet iets omdat het er mooi uitziet?”
“Precies!” antwoordt het schaap. “Kijk naar die mooie paarse bloemen.
Die móéten toch wel lekker zijn?”
Het ree schudt zijn kop.

“Ik denk daar anders over. Voor mij gaat het vooral om de geur.
Als iets lekker ruikt, dan weet ik eigenlijk al dat het goed smaakt.”
Het schaap snuffelt eens aan een heideplant.
“Dus jij zegt dat je eerst moet ruiken en daarna pas eten?”
“Ja,” zegt het ree. “Mijn neus weet vaak eerder dan mijn tong of iets lekker is.”
Het schaap neemt nog een hap.
“Nou, mijn ogen zijn het daar niet mee eens.
Ik zie die prachtige paarse heide en krijg meteen trek.”
“En ik ruik de heide en krijg trek,” zegt het ree.
Ze kijken elkaar even aan.

“Misschien hebben we allebei gelijk,” zegt het schaap.
Het ree knikt. “Misschien wel. Jij geniet eerst met je ogen en daarna met je mond.
ik geniet eerst met mijn neus en daarna met mijn mond.”
Samen knabbelen ze verder.

Het schaap kijkt nog eens naar het paarse landschap.
“Maar toch…”
“Wat?”
“Het blijft een beetje zonde om zo'n mooie plant op te eten.”
Het ree glimlacht.
“Misschien is dat juist de natuur.
Wij vinden de heide mooi, maar voor ons is het ook gewoon eten.”
Het schaap knikt en neemt nog één klein hapje.
“Dan geniet ik er maar extra van.”
“Dat is een goed idee,” zegt het ree.

Plotseling ziet het ree in de verte een paar mensen over het heideveld lopen.
Ze bukken zich, plukken voorzichtig wat takjes heide en houden die omhoog om ze te bekijken.
“Wat doen die mensen daar?” vraagt het schaap.
Het ree kijkt aandachtig.
“Volgens mij plukken ze de heide.”
“Plukken ze het om op te eten?” vraagt het schaap nieuwsgierig.
Het ree kijkt nog eens goed.
“Nee… volgens mij niet.”
Het schaap stopt met kauwen.
“Niet?”
“Nee. Ze nemen de heide mee.”
“Maar wat doen ze er dan mee?”
Het ree haalt zijn schouders op.
“Dat weet ik niet.”

De twee dieren kijken verbaasd toe hoe de mensen met de paarse takjes verder lopen.
“Dat snap ik echt niet,” zegt het schaap. “Als je iets lekkers vindt, dan eet je het toch?”
“Precies,” zegt het ree. “Ze plukken de mooiste heide en eten hem niet eens op!”
Het schaap kijkt naar de mensen en daarna naar de heide om zich heen.
“Dat is pas zonde.”
“Vind ik ook,” zegt het ree.
“Ze hebben de heide helemaal voor niets geplukt.”
Het schaap grinnikt.
“Misschien vinden mensen hem alleen mooi.”
“Dat kan,” zegt het ree. “Maar dan missen ze wel iets.”
“Wat dan?”
“De geur,” zegt het ree. “En de smaak natuurlijk.”
Het schaap knikt ernstig.
“En ze weten niet eens hoe lekker het is.”
​
Even zijn ze stil. Dan nemen ze allebei tegelijk een flinke hap van de heide.
“Nou,” zegt het schaap tevreden, “wij weten het gelukkig wel.”
Het ree knikt.
“En wij laten niets verloren gaan.”
​
En terwijl de zon langzaam lager aan de hemel komt te staan, knabbelen de twee dieren rustig verder aan de paarse heide.
Mooi om naar te kijken.
Heerlijk om aan te ruiken.

En volgens hen allebei… ook best lekker om op te eten.

foto: Anouschka Lageweg-Oosterveer

Elke avond, wanneer de zon achter de bomen verdwijnt en de wereld langzaam stiller wordt, komt de nachtvlinder tevoorschijn.
Deze nachtvlinder heet Nox.

Overdag zit hij verscholen onder de ruwe bast van een oude eik. Daar is hij veilig. Niemand kijkt naar hem om. Zijn vleugels zijn grijsbruin, met kleine donkere vlekken die hem bijna onzichtbaar maken tussen de schaduwen. Hij is gemaakt voor de nacht.

Maar op een avond ziet hij haar.
Ze landt op een veld vol heidebloemen, precies op het moment dat de laatste zonnestralen tussen de bomen vallen.

Een dagvlinder.

Haar vleugels zijn geel met blauwe vlekken.
Wanneer ze beweegt, lijkt het alsof kleine stukjes hemel over het veld vliegen.
Nox blijft op een afstand.
Hij weet dat hij niet naar haar toe moet.
Niet omdat iemand het hem vertelt,
maar omdat de natuur soms dingen duidelijk maakt zonder woorden.
Toch komt hij iedere avond terug naar dezelfde plek.
En soms blijft zij langer.

Ze praten niet zoals mensen praten.
Ze vertellen elkaar niets over waar ze vandaan komen,
hoeveel hun ouders bezitten of wat anderen van hen vinden.
Ze hebben geen woorden nodig voor de dingen die tussen hen in staan.

Zij vertelt over de zon.
     Hij vertelt over de maan.
Zij kent de warmte van open velden.
     Hij kent de stilte van donkere bossen.
En toch begrijpen ze elkaar.

Op een ochtend, vlak voordat de zon opkomt, vraagt de dagvlinder:
‘Waarom kom je steeds terug?’
Nox kijkt naar haar vleugels.
‘Omdat jij de enige bent die blijft wanneer mijn wereld begint.’
Ze glimlacht.
Maar haar glimlach is verdrietig.
‘En jij bent de enige die ik zie wanneer mijn wereld eindigt.’
Vanaf die dag proberen ze de natuur te slim af te zijn.
Zij blijft steeds iets langer wakker.
Hij komt steeds iets eerder tevoorschijn.

Ze ontmoeten elkaar bij het eerste licht van de ochtend,
wanneer de nacht nog niet helemaal verdwenen is en de dag nog niet helemaal begonnen.
Het is hun uur.
Een klein stukje tijd dat niemand hun kan afnemen.
Maar zelfs de mooiste dingen kunnen niet altijd blijven bestaan.
Op een ochtend komt de dagvlinder niet.

Nox wacht.

De zon komt op.
De bloemen openen zich.
Vogels beginnen te zingen.
Maar zij komt niet.

De volgende avond wacht hij opnieuw.
Dan begrijpt hij het.
De natuur heeft geen hekel aan hun liefde.
De natuur kent haar alleen niet.

Een nachtvlinder en een dagvlinder kunnen elkaar vinden,
elkaar herkennen en zelfs van elkaar houden.
Maar dat betekent niet dat ze samen kunnen leven.

Soms is liefde niet het probleem.
Soms is de wereld eromheen het probleem.

Nox denkt aan de mensen die hij  in het dorp ziet.
Mensen die naast elkaar wonen, maar toch in verschillende werelden leven.
Mensen die elkaar liefhebben, maar niet met elkaar mogen trouwen omdat hun families verschillende tradities hebben.
Mensen die elkaar aankijken alsof ze elkaar al jaren kennen,
maar uit elkaar gaan omdat de ene familie vindt dat de andere familie ‘niet goed genoeg’ is.

En hij denkt aan mensen die elkaar vinden,
maar elkaar niet kunnen vasthouden omdat de één geld heeft en de ander vooral dromen.
Alsof een hart een afkomst heeft.
Alsof liefde kan zien hoeveel er op een bankrekening staat.
Alsof twee mensen niet gewoon twee mensen zijn.

Nox begrijpt er niets van.

In zijn wereld vraagt niemand hoeveel nectar een ander heeft.
Geen vlinder vraagt uit welke boom een ander komt.
Geen mot controleert de kleur van de vleugels van zijn geliefde voordat hij naast haar gaat zitten.
Maar mensen doen dat soms wel.

Ze bouwen grenzen waar de natuur geen grenzen heeft gebouwd.

Nox vliegt nog één keer naar het veld.

Daar zit de dagvlinder.
Ze is terug.
‘Je bent gekomen,’ zegt hij.
‘Ik moest weg,’ zegt ze. ‘Maar ik wil niet dat je denkt dat ik niet van je houd.’
Nox kijkt naar haar.
‘Kunnen we dan niet gewoon samen zijn?’
Ze antwoordt niet meteen.
‘Misschien,’ zegt ze uiteindelijk, ‘is samen zijn niet altijd hetzelfde als bij elkaar horen.’
Hij begrijpt het niet.
‘Maar ik hoor bij jou.’
‘En ik bij jou,’ zegt ze. ‘Alleen niet bij dezelfde wereld.’
Ze vliegen die ochtend naast elkaar.
Hij iets hoger dan anders.
Zij iets lager.
Tot de zon sterker wordt.

Nox voelt de warmte op zijn vleugels.
Hij weet dat het tijd is om te gaan.
‘Morgen?’ vraagt ze.
Hij kijkt naar haar.
‘Als de wereld ons weer één uur geeft.’
En dan vliegen ze uit elkaar.
Zij naar het licht.
Hij naar de schaduw.

Niet omdat hun liefde niet echt is.
Maar omdat echt niet altijd genoeg is.

Sindsdien vertellen mensen soms dat ze,
wanneer ze heel vroeg in de ochtend over een bloemenveld lopen,
een dagvlinder en een nachtvlinder samen kunnen zien.
Misschien is het maar een verhaal.
Misschien niet.

​Want soms is liefde niet onmogelijk omdat zij verkeerd is.
Soms wordt zij onmogelijk gemaakt door de wereld eromheen.

Door grenzen die mensen trekken.

Door namen die families dragen.

Door tradities die zwaarder wegen dan een verlangen.

Door de afstand tussen wat iemand bezit en wat iemand hoopt.
​
De nachtvlinder en de dagvlinder begrijpen elkaar zonder woorden,
maar de werelden waartoe zij behoren, verstaan elkaar niet.

En misschien is dat wel het verdrietigste aan liefde:
               dat twee harten elkaar soms perfect kunnen begrijpen,
               terwijl alles om hen heen zegt, dat ze dat niet mogen.

foto: Cindy Raaijmakers

Ergens op de Veluwe, waar een beek zacht murmelend langs het bos en de groene weilanden stroomt,
leeft een jonge reebok die Bruno heet. Bruno is één jaar oud.
Zijn vacht glanst in het zachte voorjaarslicht en tussen zijn oren groeit een klein, nieuw gewei.
Hij is sterker geworden, sneller dan vroeger en steeds nieuwsgieriger naar de wereld die zich om hem heen opent.
Het voorjaar ontwaakt overal om hem heen.

Tussen de bomen verschijnen kleine groene blaadjes.
De eerste bloemen kleuren de bosrand en boven de beek klinkt het gezang van vogels.
Na een lange winter komt het bos weer tot leven.
Bruno leeft nog in het gebied waar hij is opgegroeid.
Hij kent iedere bocht van het bospad, iedere open plek en iedere plek waar hij graag drinkt.
Toch voelt hij dat er iets verandert.
Hij is geen klein kalfje meer.
Zijn moeder houdt hem minder vaak in de gaten.
De andere reeën laten hem steeds meer zijn eigen gang gaan.
En de oudere bokken maken duidelijk dat hij langzaam een eigen plek moet zoeken.
Bruno begrijpt het.
Het is tijd om te gaan.

Maar er is nog iets dat hem dwarszit.

Bruno heeft vaak het gevoel dat niemand echt naar hem luistert.
Wanneer hij iets wil vertellen, is er altijd wel een ander ree die begint te praten.
Wanneer hij vertelt over iets wat hij bij de beek heeft gezien, gaat het gesprek alweer over iets anders.
Zelfs wanneer hij vertelt over zijn dromen of over de vreemde geluiden die hij 's nachts in het bos hoort,
lijkt niemand werkelijk aandacht voor hem te hebben.

Bruno probeert het nog een paar keer.
“Ik heb iets vreemds gehoord bij de beek,” zegt hij op een ochtend.
Maar zijn woorden verdwijnen tussen de andere stemmen.
“Heb je gezien hoeveel jonge blaadjes er aan de hazelaar zitten?” vraagt de jonge ree.
En even later gaat iedereen alweer verder.

Bruno zegt niets meer.
Hij loopt weg en denkt:
Misschien horen ze mijn stem wel, maar luisteren ze niet naar wat ik zeg.
Op een ochtend loopt Bruno alleen naar de beek.
Hij wil even weg van de drukte.
Terwijl hij drinkt, hoort hij plotseling een vreemd geluid.

Krak.

Bruno heft zijn kop.
Tussen de bomen beweegt iets.
Hij blijft doodstil staan.

Krak... schuif...

Er beweegt iets door het struikgewas.
Bruno kijkt scherp tussen de stammen door, maar ziet niets.
Dan ontdekt hij iets aan de rand van het water.
Een grote afdruk in de zachte modder.
Bruno zet voorzichtig een stap dichterbij.
De afdruk is veel groter dan zijn eigen hoef.
Van welk dier is die?
Hij kijkt om zich heen.
Het bos lijkt opeens anders. Stiller. Donkerder.
Bruno besluit het aan zijn familie te vertellen.
Wanneer hij terugkomt, is het zoals altijd druk.
Zijn moeder staat tussen de andere reeën.
Er wordt gegeten, gelopen en gepraat.

“Ik heb iets gevonden bij de beek,” zegt Bruno.
Niemand kijkt op.
“Een grote afdruk,” probeert hij nog.
Maar een ander ree praat alweer over de beste plek om te grazen.
Bruno wacht.
Misschien komt er straks iemand naar hem toe.
Niemand doet dat.
Hij kijkt naar de anderen en voelt iets zwaars in zijn borst.
Niet boosheid.
Maar verdriet.
Hij wil zo graag dat iemand gewoon even vraagt:
Wat heb je gezien, Bruno?
Maar die vraag komt niet.
Nooit!

Die avond staat Bruno aan de rand van het bos.
De voorjaarszon zakt langzaam achter de bomen.
Hij kijkt nog één keer om naar zijn familie.
“Ik ga,” zegt hij zacht.
Niemand hoort het.
Bruno haalt diep adem.

     Hij weet dat het voor een jonge reebok
               tijd is om zijn geboortegebied te verlaten
                       en zijn eigen leefgebied te zoeken.


Maar nu heeft hij het gevoel dat hij er ook echt klaar voor is.
Misschien is het beter om ergens opnieuw te beginnen.
Een plek waar hij niet alleen hoeft te luisteren naar anderen.
Een plek waar iemand ook naar hém luistert.
Bruno draait zich om en loopt het bos in.
Hoe verder hij gaat, hoe stiller het wordt.

Uiteindelijk vindt hij een verborgen vallei aan de rand van het bos.
Er stroomt een kleine beek door het gras en jonge bladeren ritselen boven zijn hoofd.
Hier voelt hij zich vrij.
Hier kan hij luisteren naar de vogels, naar de wind en naar het water.
En misschien kan hij hier eindelijk zijn eigen stem horen.
Maar wanneer de avond valt, klinkt er plotseling een geluid.

Krak.

Bruno draait zich om.
Aan de overkant van de beek staat een donker gestalte tussen de bomen.
Hij blijft stokstijf staan.
De gestalte verroert zich niet.
Dan klinkt er opnieuw:

Krak... schuif...

Bruno doet een stapje achteruit.
Een seconde later is de gestalte verdwenen.
Alleen de beek stroomt nog.
Bruno kijkt naar de modder.
Daar staat opnieuw die grote afdruk.
Veel groter dan die van een ree.
Hij weet nu één ding zeker:
Hij is niet alleen in deze vallei.
Ondertussen gaat het leven in zijn oude gebied gewoon verder.
Tot op een ochtend iemand vraagt:
“Weet iemand eigenlijk waar Bruno is?”
Niemand antwoordt.

Dan valt er een stilte.
Een stilte waarin iedereen beseft dat Bruno al die tijd iets probeerde te vertellen.
Ze hadden zijn stem gehoord.
Maar niet geluisterd.
En nu is hij weg.

Ver weg, tussen de bomen, loopt Bruno verder.
Een jonge reebok op zoek naar zijn eigen plek.
Maar ook op zoek naar iets anders:
een plek waar hij niet alleen wordt gehoord,
maar waar iemand ook werkelijk luistert.  

En ergens achter hem, bij de beek, wacht nog altijd het geheim van die grote hoefafdruk.
Niemand van zijn familie zal ooit weten wat Bruno daar die ochtend werkelijk zag.
In de zachte aarde staat een afdruk, groot en diep.
Waarschijnlijk is hij van een edelhert, dat door het bos trekt en slechts even bij de beek komt drinken.
Maar zeker weten doet niemand het.
Misschien was het iets anders, iets wat zich die ochtend door het bos bewoog en daarna spoorloos verdween.
Met het stromende water vervaagt ook de afdruk,
tot er niets meer van overblijft. Alleen het geheim blijft achter.
En Bruno?
Die kijkt niet meer achterom.
Hij heeft zijn eigen plek gevonden. Zijn eigen pad. Zijn eigen leven.

En ergens, diep tussen de bomen, stroomt de beek verder alsof zij zijn verhaal nog altijd fluistert.
Want soms hoef je niet terug te keren om gehoord te worden.
Soms is het genoeg om de moed te vinden om verder te gaan.

En Bruno... gaat verder.

foto: Otto Jelsma

Een wolf kwam terug naar het woud.
Zijn ogen glansden, zijn poten waren stil.

De herten zeiden: “Hij brengt evenwicht.”
De zwijnen: “Hij zal ons beschermen.”
Ook de mensen knikten.

Maar de wolf had honger.
Hij nam herten, zwijnen, vee…
En toen iets wat geen dier was.

De oude uil sprak:
"Zo werkt macht: wie eenmaal neemt, stopt niet."

De mensen zagen hetzelfde in hun dorpen:
Mannen in pakken kochten huizen, velden, bossen.
Niet uit nood, maar omdat ze het konden.

Zoals de wolf nam, namen ook zij.
Tot het bos leeg was.
Tot de dorpen leeg waren.

Wolf en mannen trokken weg,
en lieten enkel  stilte achter.

Foto's: Paul Klein

Er was eens, diep verscholen in een bloemrijke tuin vol veldbloemen en rozen, waar de ochtenddauw als kleine sterren op de bladeren rustte, een rups die geloofde dat de wereld niet groter was dan de tak waarop ze geboren was. Elke dag knabbelde ze aan hetzelfde blad, luisterde ze naar de verhalen van de oude eik en voelde ze zich veilig tussen het zachte groen om haar heen.

De wind fluisterde soms over verre velden,
hoge bergen en bloemen die in duizend kleuren bloeiden.
Maar de rups glimlachte slechts.
Waarom zou zij verder kijken dan wat zij kende?

Zo begint ook het leven van een mens.
Als kind leven we in de tuin van onze familie.
Onze ouders zijn de boom die schaduw geeft,
broers en zussen de bladeren waarop we spelen.
We denken dat alles altijd hetzelfde zal blijven.
De stemmen aan tafel, de geur van thuis,
de armen die ons opvangen wanneer we vallen.
Het lijkt een wereld zonder einde.
Maar de seizoenen veranderen, of we dat nu willen of niet.

Op een dag voelde de rups een onrust die zij niet kon verklaren.
Haar oude huid begon te knellen.
Het blad dat haar altijd had gevoed,
smaakte niet meer hetzelfde.
Zij begreep niet wat er gebeurde.
Zelfs de boom kon haar geen antwoord geven.
"Je bent niet verdwaald," fluisterde de wind.
"Je bent onderweg."
En zo begon de moeilijkste reis:
niet naar een andere plaats, maar naar zichzelf.

Zij spon een cocon, een klein stil paleis waarin niemand kon zien wat er werkelijk gebeurde.
​Van buiten leek er niets te veranderen. Van binnen werd alles anders.

Zo kent ook ieder mens zijn eigen cocon.
De jaren waarin vragen groter zijn dan antwoorden.
De tijd waarin je afscheid neemt van het kind dat je was.
Waarin je ontdekt dat ouders niet onfeilbaar zijn,
dat broers en zussen hun eigen paden kiezen en dat liefde soms verandert van vorm.
Niet minder diep, maar anders.

Sommige mensen blijven dicht bij hun wortels.
Anderen reizen ver weg.
Sommigen verliezen elkaar onderweg,
anderen vinden elkaar opnieuw.
Zoals bomen in een bos elkaar niet altijd kunnen aanraken,
maar diep onder de grond toch verbonden blijven door hun wortels.

Op het moment dat de cocon eindelijk openscheurde, herkende de rups zichzelf niet meer.
Waar ooit korte pootjes voorzichtig over bladeren kropen,
spreidden zich vleugels uit waarin het licht gevangen lag.
Zij had gedacht dat groeien betekende groter worden.

Nu ontdekte zij dat groeien ook loslaten betekende.
Zij vloog langs de boom waarin zij geboren was.
De bladeren wuifden haar toe.
Haar familie keek omhoog.
Sommigen herkenden haar meteen.
Anderen zagen slechts een prachtige vlinder,
die toevallig voorbij fladderde.
En dat deed even pijn.

Niet iedereen groeit in hetzelfde ritme.
Niet iedereen ziet meteen wie je wordt wanneer je verandert.
Toch streek de vlinder zacht neer op een vertrouwde tak van de oude boom.
‘Ik ben nog steeds dezelfde,’ fluisterde ze.
De boom kraakte zacht in de wind,
alsof hij haar herkende.
​
‘Dat weet ik,’ antwoordde hij rustig.
‘Maar jij hebt geleerd wat ik nooit kon leren.
Jij hebt de wereld leren kennen.’

Vanaf die dag vloog de vlinder verder,
verder dan de takken van de oude boom ooit hadden kunnen reiken.
Ze ontmoette bloemen die anders dachten,
bomen die verhalen fluisterden die ze nog nooit had gehoord,
en winden die haar meenamen naar landen voorbij de horizon.
Soms werd ze met open vleugels ontvangen.
Soms voelde ze zich een vreemdeling.

En soms, heel soms, verloor ze onderweg een stukje van wie ze was,
om ergens verderop een nieuw stukje van zichzelf te vinden.

Want ook onze omgeving verandert ons.
De mensen die we ontmoeten worden spiegels.
Liefde opent deuren die we niet zagen.
Verdriet leert ons talen die alleen het hart begrijpt.
Vriendschappen bloeien op,
verwelken en keren soms onverwacht terug,
als bloemen die na een lange winter opnieuw hun kleur vinden.
De vlinder ontdekte iets wonderlijks.

Veranderen houdt nooit op.

Elke lente brengt nieuwe kleuren op haar vleugels.
Elke herfst leert haar lichter te vliegen.
Zelfs de regen laat iets bij haar achter: geduld.
Langzaam begint ze het grootste geheim van het bos te begrijpen:
​
Een vlinder is niet het einde van een rups.
Het is het begin van alles wat ze nog kan worden.

Zoals volwassen worden niet het einde is van groeien.
Een mens verandert telkens opnieuw.
Door de geboorte van een kind.
Door het verlies van een geliefde.
Door nieuwe vriendschappen, oude herinneringen,
verre reizen en stille dagen.
Elke ontmoeting laat een nieuwe kleur achter op de vleugels van de ziel.
En misschien is dat wel de ware betovering van het leven.
Niet dat wij ooit volmaakt worden.

Maar dat wij, net als de vlinder, telkens opnieuw leren vliegen met de vleugels die het leven ons heeft gegeven.
En als je op een zachte lentedag een vlinder ziet landen op een blad, kijk dan goed.
Misschien vertelt zij geen verhaal over wat zij geworden is.
​
Misschien herinnert zij ons eraan dat ieder mens,
hoe oud ook,
​nog altijd onderweg is naar een nieuwe versie van zichzelf.

Foto: Evert - Jan Hamer

Op een zonnige ochtend wordt Maya wakker. De eerste zonnestralen glijden door de kleine opening van de bijenkorf naar binnen.
“Goedemorgen, Willy,” zoemt ze zacht.
“Goedemorgen, Maya,” antwoordt Willy.
“Zullen we vandaag weer op avontuur gaan?”
“Natuurlijk. De bloemen wachten op ons.”
Samen vliegen ze de bijenkorf uit.

De ochtend ligt als een gouden deken over de bloemenweide.
De dauwdruppels schitteren in het gras en boven hun hoofden dansen kleine wolkjes door de blauwe lucht.

Zoem… zoem…
Het klinkt als een klein orkest dat de nieuwe dag begroet.
Maya en Willy vliegen van bloem naar bloem.
Eerst landen ze op een gele paardenbloem.
Daarna op een paarse bloem en vervolgens op een prachtige appelboom.
“Wat zijn er toch veel bloemen,” zegt Willy verwonderd.
Maya vliegt een klein dansje voordat ze antwoordt.
"Ja,” zegt ze. “En terwijl wij nectar en stuifmeel verzamelen, helpen we de bloemen.”
“Hoe dan?”

“Wij nemen stuifmeel mee van de ene bloem naar de andere. Zo kunnen planten vruchten en zaden maken.”
Willy kijkt om zich heen. Nu ziet hij de bloemen ineens met andere ogen.
“Dus wij helpen de planten groeien?”
“Precies.”

Maya kijkt naar de bloemenweide.
“En dat is belangrijker dan je denkt.
Alles in de natuur is met elkaar verbonden.
De bloemen hebben ons nodig, andere dieren hebben de planten nodig en mensen hebben de planten weer nodig.”
Ze vliegen verder en komen langs een grote appelboom.
“Kijk eens!” roept Maya. “Hier groeien straks heerlijke appels.”
Willy kijkt omhoog.
“En zonder bijen?”

Maya wordt even stil.
“Dan zouden veel planten minder goed bestoven worden.
We zouden bijvoorbeeld veel minder:
"appels, peren, aardbeien, kersen, amandelen, komkommers en pompoenen hebben.”
Willy fronst zijn wenkbrauwen.
“Dus eigenlijk zijn we maar klein…”
“Maar we doen iets groots,” zegt Maya.

Even is het stil.

De wind beweegt zachtjes door de bladeren.
Een bloem wiegt heen en weer, alsof ze naar hen knikt.
Dan hoort Willy iets.
“Pssst… Maya?”
“Wat is er?”
“Volgens mij worden we bekeken.”
Maya kijkt naar beneden.
Aan de rand van een donkere vijver zit een grote groene kikker.
Hij beweegt niet. Alleen zijn ogen bewegen.
Ze volgen Maya.
Ze volgen Willy.
En dan…

Plop.

De kikker schuift een klein stukje naar voren.
“Hij kijkt wel héél aandachtig naar ons,” fluistert Willy.
Maya kijkt nog eens.
“Ik denk dat hij honger heeft.”
“Dat meen je niet…”
De kikker opent langzaam zijn bek.
Een seconde lang gebeurt er niets.
Dan schiet zijn lange, kleverige tong als een pijl door de lucht.
“WIEP!”

Maya en Willy schieten omhoog.
“Vliegen, Willy!”
Ze zoeven tussen de bloemen door.
Achter hen klappert de tong van de kikker terug.
“Dat was op het nippertje!” hijgt Willy.
Maya kijkt achterom.
De kikker zit alweer stil aan de rand van de vijver.
Alsof er niets is gebeurd.
“Ook hij heeft honger,” zegt Maya. “Hij hoort bij deze wereld.”
Willy kijkt voorzichtig naar de kikker.
“Maar ik hoef niet bij zijn ontbijt te horen.”
Maya begint te lachen.
“Dat lijkt me een uitstekend idee.”

Samen vliegen ze verder.
Even later landen ze op een grote zonnebloem.
Vanuit de hoogte kijken ze uit over de vijver, de bomen en de bloemenweide.
Maya wordt stil.
“Kijk eens, Willy.”
Willy kijkt om zich heen.
“Wat?”
“Dit allemaal.”
De bloemen. De bomen. De vijver. De kikker. De vogels. De bijenkorf.
“Het lijkt wel één groot web,” zegt Maya.
“Als ergens een draadje breekt, kan de rest mee gaan bewegen.”
Willy knikt langzaam.
“En wij zijn één van die draadjes.”
“Ja,” zegt Maya. “Een klein draadje.
Maar wel een belangrijk draadje.”
De zon staat inmiddels hoger aan de hemel.
Maya en Willy voelen de warmte op hun vleugels.
“Zullen we teruggaan?” vraagt Willy.
Maya knikt.

Samen vliegen ze terug naar de bijenkorf.
Hun pootjes zitten vol stuifmeel. Ze hebben nectar verzameld en onderweg bloemen geholpen.
Ze zijn klein.
Bijna onzichtbaar tussen het gras en de bomen.
Maar zonder dat iemand het ziet, dragen ze iedere dag een stukje van de natuur met zich mee.
     Van bloem naar bloem.
     Van leven naar leven.

Want de bij is klein, maar haar betekenis is groot.

En misschien moeten wij daarom, wanneer we een bij zien zoemen tussen de bloemen, even stilstaan.
     Niet meteen wegrennen.
     Niet meteen bang zijn.
     Maar even kijken.
Want daar vliegt een klein wezen dat iedere dag helpt om onze wereld te laten groeien.

Zoem… zoem…

     Een klein geluid.
     Een grote taak.
     En een aarde die ons allemaal nodig heeft.