De waterlelies van de Heidebloemplas

foto: Herman van Alfen

​Midden op de Veluwe ligt de Heidebloemplas. Het water glinstert in de zon en langs de oevers groeien riet, lisdodden en gele bloemen. Op het water drijven grote groene waterleliebladeren. Daartussen bloeien witte en roze waterlelies.
Maar er is iets wat bijna niemand weet.

In iedere waterleliebloem woont een klein elfje. Ze zijn niet groter dan een hommel. Hun vleugels schitteren als dauwdruppels in de ochtendzon. Overdag verstoppen ze zich diep tussen de bloemblaadjes. Alleen dieren die goed opletten, zien soms een piepklein gezichtje verschijnen.

De elfjes hebben een belangrijke taak. Ze zorgen voor de dieren van de Heidebloemplas. Op een warme zomerdag springt kikker Kees van blad naar blad. Uiteindelijk ploft hij neer op een grote waterlelie.

"Wat is het warm vandaag," zucht hij.
Meteen steekt elfje Lilibeth haar hoofd uit een bloem.
"Dan ben je precies op de goede plek," zegt ze.
Kees kijkt om zich heen.

Onder de grote bladeren ligt het water in de schaduw. Het voelt er veel koeler dan midden op de plas.
"Dat komt door de waterlelies," legt Lilibeth uit. "Hun bladeren houden een deel van de zon tegen. Daardoor blijft het water lekker koel."
Onder het blad zwemt een snoek voorbij.
"En daardoor groeit er minder alg," zegt hij. "Het water blijft helder en dat is fijn voor iedereen die hier leeft."
Kees knikt. Dat klinkt logisch. Even later landt een blauwe libel op een bloem.
"Mag ik hier even uitrusten?" vraagt ze.
"Natuurlijk," zegt Lilibeth.
De libel spreidt haar glanzende vleugels uit. Overal op de Heidebloemplas gebruiken insecten de bladeren als rustplaats. Sommige leggen er zelfs hun eitjes op.

Niet veel later komt een jonge eend aangezwommen. Hij kijkt onrustig om zich heen.
"Ik ben mijn familie kwijt," piept hij.
Lilibeth vliegt meteen omhoog.
Uit andere bloemen verschijnen tientallen elfjes.
Ze scheren over het water en zoeken tussen het riet.
Al snel vinden ze de eendenfamilie aan de andere kant van de plas.
De jonge eend kwaakt van blijdschap en zwemt zo snel als hij kan naar zijn moeder.
"Bedankt!" roept hij.
De elfjes lachen vriendelijk en verdwijnen weer tussen de bloemen.

Ondertussen verzamelt een bij nectar uit een waterlelie. Op een andere bloem zit een zweefvlieg. Ze nemen stuifmeel mee van bloem naar bloem. "Ook zij helpen de natuur," vertelt Lilibeth aan een nieuwsgierige kikker. "Zonder bestuivers zouden er veel minder bloemen zijn."
Onder water beweegt een salamander voorzichtig tussen de lange stelen van de waterlelies. Daar vindt hij een veilige schuilplaats. 
Ook jonge visjes verstoppen zich er graag. Tussen de wortels en stelen kunnen grotere roofvissen hen minder makkelijk vinden.

Tegen de avond komt een oude schildpad naar een bloem toe.
"Vertel eens, Lilibeth," zegt hij. "Waarom leeft er zoveel rond deze plas?"
Linde gaat op een bloemblaadje zitten. "Omdat alles met elkaar samenwerkt. De waterlelies geven schaduw. Ze houden het water helder. Hun bloemen voeden insecten. Hun bladeren bieden rustplaatsen. Hun stelen vormen schuilplaatsen onder water. Daardoor kunnen veel dieren hier leven." De schildpad kijkt om zich heen. Hij ziet kikkers op de bladeren zitten, vissen onder het water zwemmen, libellen boven de plas zweven en bijen tussen de bloemen vliegen. "Dan zijn de waterlelies eigenlijk het hart van de Heidebloemplas," zegt hij.
Lilibeth  glimlacht. "Dat vinden wij ook."

Langzaam zakt de zon achter de bomen. De bloemen sluiten zich voor de nacht. De elfjes kruipen diep tussen de bloemblaadjes.
Op de bladeren rusten de kikkers. Onder water zoeken de vissen hun slaapplek op. De avondwind strijkt zacht over de Heidebloemplas.
En terwijl de eerste sterren verschijnen, waken de kleine elfjes verder over hun waterlelies en over alle dieren die er een thuis vinden.