"Ik ben Kaak. Ja, echt, ik ben ooit de onderkaak geweest van een groot en trots edelhert. Laat me je meenemen naar mijn leven in het bos… Toen ik nog onderdeel van het edelhert was."

"Elke ochtend stond ik klaar voor mijn werk: kauwen, kauwen en nog eens kauwen. Zachte grassprieten in de lente, sappige bladeren in de zomer, knapperige takjes in de herfst en… brrr… taaie boomschors in de winter. Nu zal je wel denken, daar is niets meer van te zien. Dat snap ik... Alles wat is overgebleven is puur een stuk kaak. "

"Toen ik nog een deel van het edelhert was, had ik sterke kiezen met ribbels als kleine bergen, zodat ik alles tot moes kon malen. Wist je dat ik soms wel urenlang bezig was, ja urenlang om één hap echt klein genoeg te maken? Maar ach, als je een herkauwer bent, hoort dat er gewoon bij."  

"Soms hoorde ik mijn eigenaar (het edelhert met een prachtig gewei)  brullen in de herfst. Dat was in de bronsttijd, het seizoen waarin hij indruk maakte op de hindes (dat zijn de meisjes). Ik kauwde rustig door, terwijl hij zijn stoere gewei liet zien. Ieder van ons had zijn taak.
En weet je wat grappig is? Ik had geen bovenste snijtanden! Ik drukte gewoon het gras tegen een harde plaat bovenin zijn mond. Slim, hè?"

"Nu lig ik hier, ergens bij mensen. Elke keer als iemand mijn bruine kauwvlakken bekijkt, glimlach ik in stilte. Want dan weet ik:
​ik heb mijn werk goed gedaan."

​Weetjes voor wie het interessant vind:

Kaak van een edelhert (Cervus elaphus)
Hierboven is de onderkaak van een edelhert, één van de grootste inheemse zoogdieren van Europa. De kaak vertelt veel over het leven van deze prachtige vegetarische bosbewoner.

• Het gebit: Aan de zijkant zie je een rij kiezen met duidelijke, bruine kauwvlakken. Edelherten zijn herkauwers; hun kiezen zijn breed en geribbeld om taaie planten, grassen, bladeren en takjes fijn te malen. Ze hebben géén bovenste snijtanden; in plaats daarvan drukken ze het voedsel tegen een harde tandplaat in het gehemelte.
• De mate van slijtage op de kiezen kan kenners helpen om de leeftijd van het dier te schatten. Jonge herten hebben scherpe, weinig afgesleten kiezen en tanden, terwijl oudere herten afgesleten en plattere kiezen en tanden krijgen.
• Het stevige bot en de lange kaakspieraanhechtingen zijn nodig om urenlang te kauwen. Als herkauwer brengt een edelhert veel tijd door met het malen van zijn voedsel om zoveel mogelijk voedingsstoffen uit het plantenmateriaal te halen.

Weetje plus:
Volwassen edelherten kunnen wel 10–15 kilo plantenmateriaal per dag eten. Door hun gebit kunnen ze ook in de winter overleven op twijgen en bast, wanneer gras en kruiden schaars zijn.

foto: Paul Klein

Er was eens een reemoeder die haar kalf alles gaf wat zij bezat.

Het beste gras,
het koelste water,
de veiligste schuilplaats.

Ze at minder zodat hij meer kon eten.
Ze sliep niet zodat hij kon rusten.
Ze droeg haar honger, haar wonden en haar angst in stilte.

Ze moedigde aan om te vallen en weer op te staan,
    wetend dat het soms pijn deed.
Ze kneep haar eigen dromen klein,
    om haar jong te laten groeien.
Ze beschermde met schildwachten van liefde,
    vaak onzichtbaar voor het kind.

Het kalf groeide sterk en trots.
​

Op een dag zei hij:
   "Je hebt me nooit naar de mooiste plekken gebracht.
    Je hebt me niet beschermd tegen alle stormen.
    Je had beter moeten zijn."

De woorden staken dieper dan een doorn.
Want de reemoeder wist: ik heb alles gegeven.
Maar het kalf zag en voelde het niet.

Het jong vertrok zonder om te kijken,
de reemoeder bleef alleen achter,
in het hoge, lege gras.

Het bos fluisterde zacht:
"Moeders geven, kinderen nemen.
Maar wie vergeet wat hij verliest,
draagt een leegte die groter is dan hij beseft."
Want geven gebeurt vaak stil en onzichtbaar,
maar is altijd onvervangbaar.
​
Wie dat vergeet, verliest meer
dan woorden ooit kunnen zeggen.

foto:  Anouschka Lageweg- Oosterveer

Een fabel over lucht, leven en overleven

Op een doodgewone zomerdag, ergens tussen de rietstengels langs de oever van een verborgen vijver, zat een oude roofvlieg op de uitkijk. Zijn borst was gehard van jaren jagen, zijn poten getekend van talloze keren dat zijn klauwen gegrepen hadden. In de verte zweefde iets lichts, blauws, en het lee te dansen.

Het was een waterjuffer. Jong, elegant, met vleugels als kristal en bewegingen als muziek. Ze gleed sierlijk langs de stengels, even rustend op een halm, dan weer verder, als een gedachte die weigert te blijven hangen.

De roofvlieg spande zijn poten.
“Waarom haast je je zo door het leven?” bromde hij, terwijl hij zich losmaakte van zijn schaduw en haar naderde.
De waterjuffer glimlachte, zonder angst. “Ik dans omdat ik leef. En ik leef omdat ik dans.”
De roofvlieg fronste. “Dansen voedt je niet. Dansen beschermt je niet. In mijn wereld telt alleen scherpte, snelheid en kracht. Iedere dag moet ik vechten om te blijven leven.”

De waterjuffer draaide langzaam om hem heen. “In mijn wereld telt lichtheid. Niet alles hoeft een strijd te zijn. Kijk naar de mensen daar achter het riet. Ook zij jagen en rusten, werken en dromen. Sommigen lijken op jou,  altijd op zoek naar meer, altijd alert. Anderen lijken op mij, ze zoeken schoonheid in het moment.”

De roofvlieg grijnsde scheef.
Maar alleen één van ons zal dit gesprek overleven.”
De waterjuffer zweeg.
Op dat moment, in een fractie van een seconde, sloeg het instinct toe. De roofvlieg greep haar in een dodelijke omhelzing. De wereld werd stil. Toch bleef haar laatste woord hangen in de warme lucht.
​“Misschien ben je niet sterk als je wint, maar als je even vergeet te vechten.”

Deze laatste zin bleef hem zijn hele leven bij.

Wie altijd jaagt, mist misschien het plezier van het zweven.
En wie altijd danst, kijkt af en toe waar de schaduw valt.

Foto: Evert-Jan Hamer

Wanneer kunnen we niet achterhalen. Maar zeker is dat deze vos op De Veluwe woonde.  Hij was jong, nieuwsgierig en vol vuur. Hij kende de geur van iedere prooi, de windrichting van gevaar alsmede het geduld van de jacht. Zijn dagen waren ritmes van zoeken, sluipen, falen, proberen en soms vangen.

Totdat..  hij op een dag een boterham vond op een steen. Geen geur van strijd, geen spanning, geen moeite. Het was gewoon daar.
De volgende dag lag er weer iets, eerst kaas en daarna wat kip.  Sindsdien kwam hij daar elke dag.

De mensen begonnen hem te herkennen. Ze riepen hem, noemden hem ‘lief’, gaven hem een naam: Glansvoet. Vanwege zijn lichte tred en glanzende vacht. "Best een naam om trots op te zijn, al zeg ik het zelf," meldt Glansvoet. "Ik hoef niets meer te doen, alleen te verschijnen op de plek waar de mensen zijn. Dit gaat wel heel makkelijk. Ik moet wel heel bijzonder zijn. Koninklijk? In ieder geval van adel. Toch.?"

Glansvoet mijmerde tijdens zijn dromen over jagen en prooi: Waarom leren jagen, als het gegeven wordt? 
En hij  bleef terugkomen op dezelfde plek bij de steen. Hij bleef wachten op makkelijk voedsel. Dag in, dag uit.
Zijn vacht bleef mooi, in eerste instantie,  zijn buik gevuld,
Zijn poten vergaten ondertussen het jagen, beetje bij beetje.
Zijn zintuigen werden geleidelijk aan dof van gemak, ontbeerden de overbekende scherpte van de jager

In het bos begon het te rommelen, en gaandeweg te veranderen

De konijnen, ooit waakzaam, snel en stil bij elke schaduw,
werden brutaal en traag. Ze bouwden holen zonder diepte, aten bladeren die ze voorheen meden.
Zonder de dreiging van de vos, verloren ze hun ultieme gehoor.
Hun konijnenjongen leerden niet langer wegduiken, maar juist mijmeren en dromen.

De muizen slopen al een poosje niet meer. Ze dansten luid door het gras, bouwden nesten vlak onder boomwortels
en vergaten nogal eens dat de uil ogen had die in het donker konden zien. Maar ook de jonge uil had dat ooit getrainde jagersinstinct  niet meer. De wijze vogel zat op takken en tuurde, niet jagend, maar wachtend, alsof iemand hem zou brengen wat hij vroeger moest zoeken.
 
De das bromde, zoals hij altijd deed, maar nu klonk het hol. “De aarde voelt scheef,” zei hij, want hij groef geen tunnels meer.
Waarom zou hij? Er was niets meer om te verstoppen, en de wortels die hij ooit vond, kwamen nu in zakjes van de mensen. 

De egel, ooit een stille wachter van de schemering, bleef langer in zijn hol.
Zijn scherpe pennen kromden zich van het nietsdoen. "Wat heeft het voor zin om wakker te zijn," zei hij,
"als niemand nog echt leeft?"

Zelfs de mieren, trouw in hun ritme, raakten verward.
Zonder kadavers van jacht, zonder verstoring van belangstellende pootstappen, bouwden ze te groot, te snel,
en hun nesten stortten zelfs in onder hun eigen gewicht.

Te midden van dit alles liep de jonge vos dus rond.  Weliswaar minder slank en met minder glans op zijn vacht.
Hij hoorde de dieren klagen, zag de zwijgende bomen, voelde de alom aanwezige traagheid in de wind.
Maar hij begreep het niet. Niemand had hem geleerd waarom jagen nodig was. Waarom falen óók iets leert.
Waarom honger niet alleen pijn is, maar ook richting.
Hij dacht: "Zolang er eten komt, is het goed."
En dat dacht elk dier in het bos, op zijn eigen manier.

Totdat zelfs het bos zijn adem inhield.
Niet uit vrede.
Maar omdat de bomen  vergeten waren hoe de adem moest klinken.

Op een dag, als een donderslag bij heldere hemel, bleef het eten weg.
Glansvoet vroeg zich hardop af: "Zouden de mensen het vergeten zijn?"
"Nee," meldde de oude uil. "Hier was ik al bang voor. De mensen zijn druk, verhuisd, of vinden ons bosbewoners niet meer veilig of niet meer interessant. Mensen zijn rare dieren."

De nieuwsgierige muis: "Ik hoorde ze laatst nog praten, toen ik in de tuin van het dichtstbijzijnde huis was.
Ze zeiden:
                  - ze komen te dichtbij.
                  - dit gedrag van de dieren is niet meer natuurlijk.
                  - dieren horen te jagen of te zoeken."

Vanaf dat moment bleef de steen leeg.
Geen brood, geen restjes vlees, geen geur van mensenhanden.
Vos Glansvoet stond er een paar keer per dag, als voor een altaar waar de god verdwenen was.
Hij keek, hij snuffelde, hij wachtte.
De wind fluisterde niets.
De stilte bracht geen rust, alleen leegte, letterlijk en figuurlijk.

Glansvoet zwierf het bos in, maar de paden waren veranderd.
Waar hij vroeger vluchtroutes kende, waren nu doolhoven.  Zijn poten aarzelden bij elke stap.
Zijn lichaam, ooit gemaakt voor sluipen en sprinten, voelde log, ongecoördineerd, als een vreemd kostuum.
Hij rook een konijn, vaag, ver weg,  maar wist niet meer hoe dicht je moest naderen zonder gehoord te worden.
Hij zette aan, struikelde en blafte zelfs per ongeluk.
Het konijn huppelde rustig weg alsof het wist wat vos vergeten was.

Vos Glansvoet probeerde het nog eens. En nog eens... Zijn maag begon te knorren, zijn ogen flitsten in het donker,
maar zijn lijf kende het ritme van de jacht niet meer. Zijn spieren misten het geheugen.
Zijn geest had nooit geleerd om te volharden met een lege maag.
De nachten werden kouder. Hij zocht beschutting, maar had nooit hoeven leren waar.
Hij doolde als een schaduw door het bos dat hem niet langer kende, en dat hij zelf niet meer begreep.

Soms stond hij stil en luisterde, naar het kraken van takken, het ritselen van bladeren, maar hij kon de geluiden niet meer lezen. Wat ooit de taal van overleven was, van thuis, van boslogica, en van instinct, klonk nu als een vergeten dialect.
Glansvoet was een vreemdeling in zijn eigen wereld.
Pas toen begreep de vos: het was niet het eten dat hem afhankelijk had gemaakt, maar het ontbreken van oefening, van falen, van noodzaak. Hij was verleerd te jagen, te wachten, te struikelen en weer op te staan.
Hij was iets wezenlijks kwijtgeraakt: zichzelf.  

"Kan ik mijzelf nog terugvinden?"

foto: Paul Klein

Ergens op een Veluwse grasvlakte was er ooit een wereld waarin vogels spraken en de lucht vol was van gezangen die de tijd  konden beïnvloeden. In deze wereld leefde er al een volk van kleine, ijverige vogels: graspiepers. Ze bouwden hun nesten laag in het gras en zongen de dageraad open met hun zilveren stemmen. Ze waren toegewijd aan hun kroost, werkten samen en kenden geen leugen.

Op een ochtend ontdekte Moera, een Graspiepermoeder, een vreemd ei in haar nest. Het was groter en donkerder dan het hare. Ze aarzelde. Maar toen ze haar kopje boog, hoorde ze het ei zachtjes zingen, een wiegelied dat haar grootmoeder ooit zong. Dat lied opende iets ouds in haar hart, en daarom liet ze het ei toe.

Nadat het ei was uitgekomen, groeide het jong sneller dan de rest. Zijn roep was dwingender, zijn honger bodemloos. Binnen enkele dagen verdwenen de andere kuikens uit het nest, als dauw voor de zon. Moera rouwde, maar het vreemde jong keek haar aan met ogen vol sterrenstof en sprak:

"Jij hebt mij gekozen, nu ben ik van jou."

Het jong groeide uit tot een wezen dat veel groter was dan een graspieper. Zijn veren glansden als obsidiaan en hij had een tong die sprak in de taal van zeven windstreken. Hij noemde zichzelf Koekoek, en waar hij ging, veranderde zelfs het landschap om hem heen Gras verdorde onder zijn schaduw, maar zijn lied was zo mooi dat de andere vogels hem dat maar vergaven. Koekoek verspreidde zich samen met zijn broeders uit andere nesten over de landen. In elk nest waar een koekoeksei werd gelegd, verdween het eigen kind van de bewoners. Ondanks dat, zorgden de pleegouders vol overgave voor het koekoeksjong. Ze offerden hun toekomst voor zijn aanwezigheid, betoverd door zijn melodie en de belofte van iets groters dan henzelf.

"Toen de sluier der betovering viel voor de graspiepers, ontdekten de pleegouders de leegte in hun nesten en de stilte in hun zielen."
Koekoek bezocht opnieuw zijn pleegouders  en vroeg onthutst:
"Was ik geen goed kind?"
Moera fluisterde met tegenstrijdige gevoelens:
"Je was prachtig. Maar je was nooit van ons, je bent anders.
Je veren zijn te vreemd voor ons. "

Op dat moment brak er een wind door op de Veluwse grasvlakte en de veren van  Koekoek begonnen te vallen,
elk met een herinnering die hij zelf nooit echt bezat. Zijn lied verstomde.
Hij vloog weg met een brok in zijn keel, schuin omhoog naar de rand van de lucht, daar waar een vogel niet meer in staat is om te  ademen.

Het  gras groeide spontaan weer op, traag maar trouw. 

                                                                                                                                                                                                    foto: Paul Klein

Moraal van het verhaal:
​
Het verhaal van Koekoek en de graspieper is meer dan een fabel. Het houdt ons een spiegel voor. Schoonheid, verleiding en belofte kunnen ons verblinden. Soms betalen we daar een hoge prijs voor.

Koekoek staat symbool voor alles wat schittert, maar leeg is. Of voor datgene wat ons stiekem iets afneemt: een overtuiging, een systeem, een idee, soms zelfs een persoon. Iets dat ons langzaam van onszelf vervreemdt.

Moera, ofwel de graspieper, is de goedbedoelende mens. Ze maakt ruimte voor iets vreemds, iets dat hulpeloos lijkt. Haar liefde is oprecht, maar blind. Haar liefde toont hoe te veel empathie kan omslaan in zelfopoffering.

Graspiepers leven in een gemeenschap van evenwicht.  Ze zien niet snel het kwaad of de geslepenheid. Zoals de koekoek, die zingt met een prachtige stem, maar ondertussen. De graspiepers staan voor mensen die misbruik niet herkennen, omdat het zich vermomt als hoop of als schoonheid.

Het verdwijnen van hun jongen staat voor verlies: van toekomst, van eigenheid en van onschuld.
Als Koekoeks betovering verbroken wordt, rest stilte voor de graspieper. Een pijnlijk, maar helder moment van inzicht.

Foto:  Karin Knap-Meijer

​

Waar herinneringen bloeiden

Er was een wereld vóór de onze, waar geen bloemen groeiden, maar herinneringen wortel schoten.
Ze spraken niet in woorden, maar in geuren en kleuren verhalen vertellend.
De lucht hing er stil, alsof ze haar adem inhield.
Alleen het licht bewoog, als altijd net te snel, alsof het ergens aan probeerde te ontsnappen.

Daar, in een wand van brokkelsteen die zichzelf elke nacht herschiep,
zat een vogel die niet vloog maar verdween.
Men had hem willen noemen,
maar iedere naam gleed van de tong, als een vis uit natte handen.

Hij had geen nest, geen lied, geen vijand.
Alleen ogen als open vragen,
en een gloed over zijn verenkleed waarop  woorden ontglipten
zoals dromen bij het wakker worden.

Men noemde hem, bij gebrek aan beter, de Eter van Bijen.
Niet omdat hij at,
maar omdat bijen bij hem verdwenen
alsof ze zich ineens herinnerden dat ze elders thuishoorden.

Zijn komst bracht stilte waar eerst gezang was,
niet uit wreedheid,
maar alsof de wereld even haar stem inhield
om zich te spiegelen aan iets dat ze zelf vergeten was.

"Hij verscheen zelden, altijd als de tijd losliet."

Kinderen zagen hem soms in dromen
die hen zonder reden wakker maakten.
Ouderen zagen hem nooit, maar voelden zijn aanwezigheid,
als een geur uit de kindertijd, zomaar, ineens, en zonder herkomst.

En wie hem werkelijk waarnam, werkelijk dus, vergat iets van zichzelf, iets kleins.
Iets wat pas gemist werd, als het allang weg was.
Zoals een geur die je niet herkent tot hij verdwenen is,
of een egel die je soms ziet, niet omdat hij er niet was, maar omdat jij te luid leefde.

Hij leefde van zonlicht en scherpe observaties.
Niet uit honger, maar uit noodzaak
at hij bijen, wezens van evenwicht,
dragers van stuifmeel en stilte.

Elke bij die hij ving, droeg een gedachte in zich mee:
een vergeten belofte van samenwerking,
een geheim ritme tussen bloem en lucht,
een herinnering aan harmonie.

De Bijeneter kende de kwetsbaarheid van zijn prooi.
Hij nam nooit meer dan nodig was.
En vóór hij een bij inslikte, hield hij haar even tussen snavel en licht,
keek haar aan en vroeg in stilte:

"Draag jij iets dat de wereld vergeten is?"

In die dagen leefden mensen nog dichtbij de bloemen.
Maar iets verschoof.
Ze begonnen sneller te leven, sneller te spreken, sneller te vergeten.
Ze stapten over bloemen heen, trapten stuifmeel plat.

Mensen noemden dit vooruitgang.
De bijen dansten nog, maar hun dans werd niet meer gelezen.
Niemand wist nog waar nectar lag.
De zwermen werden kleiner,  de kleuren bleker.

De Bijeneter zweeg,
zijn blik scherper dan ooit, zijn buik leger dan ooit.
Onder hem scharrelde een egel, langs het afgevallen stuifmeel,
alsof hij zocht naar iets wat ook hij zich niet meer herinnerde.

Toen kwamen de mensen met maskers en plastic bloemen.
Ze zeiden:
"We hebben de bijen niet nodig.
We maken zelf geur,  zelf kleur, zelf leven."

Ze bouwden tuinen zonder insecten,
vele markten zonder seizoenen en noemden het efficiëntie.
En toch vroegen ze zich af
waarom hun dromen zo stil werden.

"Maar wat je weglaat uit het leven, komt op een dag terug in de stilte."

Op een dag vloog de Bijeneter op.
In zijn snavel hield hij de laatste bij van het seizoen,
de kleur van hoop,
trillend van vergeten wijsheid.

Hij keek naar de mensen beneden en sprak:
"Jullie praten over het redden van wat sterft,
maar luisteren niet naar wat leeft."
En met een zachte zwaai van zijn vleugels, liet hij de bij gaan.

Sommigen zeggen dat sindsdien
de bij weer danst in dromen.
Anderen fluisteren dat de Bijeneter nog leeft, niet als jager,
maar als herinnering.

Wanneer je hem ziet, kleurig en stil,
met een bij tussen zijn snavel,
denk dan niet aan wat hij eet,
maar aan wat jij laat uitsterven:

door haast,
door ruis,
door de waanzin om alles te maken
en niets meer te begrijpen.

"Want wie zichzelf tot schepper kroont, vergeet vaak dat hij eerst leerling was van de natuur."

                                                                                                                                                                        foto:  Anouschka Lageweg-Oosterveer 

In een zonovergoten weide, tussen margrietjes en madeliefjes, schittert een klein schepsel als een juweel in de ochtendzon. De goudwesp. Dit toonbeeld van schoonheid, kruipt over de bloemblaadjes alsof ze het hele landschap bezit. Haar lichaam glanst als een vergeten schat, met kleuren die je pas ziet wanneer je niet meer zoekt. Achter dat juwelenpantser fluistert echter een leven dat zich liever in andermans schaduw nestelt dan in het eigen licht.

De Levenskunst van Leentje
Leentje, zo noemt de wind onze goudwesp, fluisterend tussen de bloemblaadjes, bouwt niets zelf. Ze wacht altijd op het juiste moment. Ze volgt de geur van zwoegende werkers: zandbijen, metselwespen en zelfs vliegen, die het leven op routine draaien.

Zodra niemand kijkt, sluipt ze een nest binnen. Niet om te helpen, maar om haar ene eitje (zelden meer) achter te laten, onzichtbaar, en keurig neergelegd in het wiegje van een ander. Ten koste van wat daar had moeten groeien, ontwikkelt nu haar Goudwesplarve zich.

Leentje is een broedparasiet.  Is dit gedrag puur instinctief, of weet ze precies wat ze doet?
Soms lijkt ze even te twijfelen, als ze de verlaten honingraten ziet waar ooit een droom begon. Maar dan flikkert het zonlicht over haar rug, en vliegt ze weer verder, onbezwaard, met een elegantie die geen arbeid verraadt.


De Goudwespen onder ons
De bloemen fluisteren wel eens over de mensen, die grote en onhandige wezens aan de randen van het veld Zij bouwen hun nesten van steen in rijen en in torens. In hun glazen hoogten, tussen staal en spiegels, lijken sommige mensen opvallend veel op Leentje.
Ze tooien zich in glimmende pakken, rijden in blinkende machines, en spreken op bijeenkomsten waar hun woorden klinken als bloemenhoning, maar die vaak niets meer blijken te zijn dan suikerwater. Ze wonen in huizen die anderen bouwen, verdienen aan het werk van wie nooit een uitnodiging krijgt voor hun borrels, en gebruiken woorden als “synergie” en "inclusie" als ze eigenlijk bedoelen: jij werkt, ik profiteer.

Zoals Leentje nooit een nest bouwt, creëren ook  vele mensen niets tastbaars. Zij schuiven papieren, zaaien onzekerheid, en investeren in plannen die alleen bloeien als anderen kromgebogen blijven werken,  gedreven door de hoop op iets beters.

De Les van de Goudwesp
Op een dag vraagt een hommel haar: “Leentje, denk je nooit: 'Ik had het ook zelf kunnen doen'?”
Leentje glimlacht, draait haar glanzende kopje en zegt: “Waarom zou ik, als het zo ook werkt? In een wereld vol bloemen zijn er altijd wel bijen die geven.” En ze vliegt weg, schitterend als altijd.
Maar diep tussen de bloemen begint iets te verschuiven. Sommige bijen schermen namelijk tegenwoordig hun nesten  af.
Vele hommels vragen zich zelfs al hardop af of het niet tijd is om iets samen te bouwen,  zónder goudwespen in hun midden.
Want, schoonheid zonder bijdrage? Dat blijkt vaak niets meer dan wat uiterlijk vertoon,  mooi om te zien, maar verder leeg.

Een fluistering tussen bloemblaadjes
Terwijl de zon langzaam hoger klimt en de glans van Leentje weer tussen de stengels verdwijnt,
blijft de bewuste bloemengemeenschap op de Veluwe achter met een gedachte die ze niet hardop durft uit te spreken,
maar die één margrietje dapper en zacht met de wind meegeeft:

Niet alles wat schittert, draagt bij.
Sommige wezens leven van het beste in andere
zonder ooit zelf iets terug te geven.​
Dat steekt soms erger dan wespen kunnen